Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΩΝΑΣ
Από τον
Θεοφιλέστατο Χωρεπίσκοπο και Αποστολικό Πρωτονοτάριο Ιωάννη Ορφανού
Μετάνοια, επιστροφή στο Θεό, εξομολόγηση, συμφιλίωση με το Θεό και τον πλησίον. Αυτή ήταν και η διδασκαλία του Μάρωνα σε μια περίοδο που ο κόσμος απαμακρυνόταν από το Θεό, το μήνυμα του Θεανθρώπου ταλανιζόταν από τις αιρέσεις και η χριστιανική ζωή επηρεαζόταν από τον υλισμό και τη διαφθορά.
Ποιος ήταν όμως ο Μάρωνας; ποιο ήταν το έργο του και πώς κατόρθωσε αυτός ο μοναχός και αναχωρητής ν' αλλάξει την πορεία και τα πεπρωμένα ενός λαού που σήμερα φέρει υπερήφανα το όνομά του; Δεν ξέρουμε και πολλά πράγματα για τη ζωή του, ούτε την ημέρα της γεννήσεώς του ούτε την ημέρα του θανάτου του. Οι ιστορικοί βασίζονται πάνω σε δύο ιστορικές πηγές για να μας πουν ότι ο Μάρωνας έζησε στα τέλη του 4ου αιώνα στα περίχωρα της Αντιιόχειας και ότι απέθανε το 410 μ.Χ.
Η εξορία
Οι πηγές αυτές είναι μια επιστολή που ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως έγραψε στον Μάρωνα το 405 μ.Χ. ενώ βρισκόταν στην εξορία στον Καύκασο της Καππαδοκίας και το βιβλίο "Θρησκευτική Ιστορία" του Επισκόπου Κυρουπόλεως Θεοδωρήτου, πόλη της περιοχής της Αντιόχειας, που έγραψε το έτος 440 μ.Χ.
Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος που και ο ίδιος καταγόταν από την Αντιόχεια της Συρίας και στα πρώτα χρόνια της ζωής του ζούσε σαν μοναχός, γνώριζε τον Μάρωνα προτού γίνει Πατριάρχης της πρωτεύουσας του Βυζαντίου κατά το έτος 398 μ.Χ. Το έτος 404 μ.Χ. εξορίστηκε από την αυτοκράτειρα του Βυζαντίου Ευδοξία και τον Πρωθυπουργό Ευτρόπιο στον Καύκασο, διότι με θάρρος και ειλικρίνεια καταφερόταν εναντίον των αρχόντων για την ανήθικη ζωή τους. Είναι από την εξορία του που έγραψε στον Άγιο Μάρωνα. "Μάρωνι πρεσβυτέρω και μονάζοντι. Οι σχέσεις φιλίας και αγάπης που μας συνδέουν σας αντιπροσωπεύουν σαν να είστε μπροστά στα μάτια μας, επειδή τα μάτια της αγάπης διαπερνούν την απόσταση και η διάρκεια του χρόνου δεν τις εξασθενεί. θα θέλαμε να σας γράφαμε συχνά αν η απόσταση και η διάρκεια του χρόνου δεν ήταν τόσο μεγάλη και αν αυτοί που έρχονται απ' εδώ στην περιοχή σας ήταν πιο πολλοί. Τώρα σας στέλλομε τις καλύτερες ευχές μας. Να είστε σίγουρος ότι δεν σας ξεχνούμε οπουδήποτε κι αν βρισκόμαστε εξ αιτίας της μεγάλης εκτίμησης που σας έχουμε. Μην αδιαφορείτε να μας δίνετε τα καλά σας νέα επειδή αυτά τα νέα μας δίνουν μεγάλη παρηγοριά και χαρά στην εξορία. Όταν ακούμε ότι είστε σε καλή υγεία, η ψυχή μας χαίρεται. Το μόνο που σας ζητούμε είναι να προσεύχεσθε για μας". Η επιστολή αυτή γεμάτη από αγάπη και φιλία φανερώνει ότι ο Μάρωνας ήταν γνωστός και πέρα από τα σύνορα της Συρίας, σαν ιερέας και μοναχός, για την αγιοσύνη και τη μεγάλη εκτίμηση που έχαιρε. Γι' αυτό ο μεγάλος αυτός Πατριάρχης ζητά από την εξορία του τις προσευχές του που θα του φέρουν βάλσαμο παρηγορίας.
Περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή του Αγίου Μάρωνα μας δίνει ο ιστορικός του μοναχισμού της Συρίας, Επίσκοπος της Κυρουπόλεως Θεοδώρητος. Η Κυρούπολη βρισκόταν στα Ν.Α., της Αντιόχειας και ο ίδιος πριν γίνει Επίσκοπος ήταν αναχωρητής και ερημίτης. Ιδού τι λέγει στο σύγγραμμά του "Historia Religiosa". "Θα μιλήσω τώρα για τον Άγιο Μάρωνα, διότι αύξησε κατά πολύ τον αριθμό των αγίων στον ουρανό. Αφού πήρε την απόφαση να ζήσει στην ύπαιθρο κατέφυγε σ' ένα ψηλό βουνό όπου αφιέρωσε στο Θεό ένα ναό των ειδώλων και έστησε εκεί κοντά μια σκηνή την οποία σπάνια μεταχειριζόταν. Δεν ήταν αρκετό γι' αυτόν να ζήσει όπως οι άλλοι μοναχοί αλλά κατέφευγε σε μεγαλύτερη αυστηρότητα και ανακάλυπτε πιο αυστηρούς τρόπους ζωής.
Θεραπεύει
Ο Θεός του έδωσε τη χάρη να κάνει θεραπείες. Η φήμη του ήταν γνωστή παντού και πολλοί προσέτρεχαν σ' αυτόν για να θεραπευθούν. Έδιωχνε τους δαίμονες και η ευλογία του σαν ουράνια δρόσος θεράπευε κάθε ασθένεια. Ενώ οι ιατροί μεταχειρίζονται διάφορα φάρμακα, ο Άγιος ματεχειριζόταν την πίστη για να θεραπεύει... Αλλά αυτός για τον οποίο μιλώ δεν εθεράπευε μόνον τις ασθένειες του σώματος αλλά και εκείνες της ψυχής σταματώντας στους μεν την φιλαργυρία και στους δε την οργή.
Δίδασκε σε άλλους την εγκράτεια και σε άλλους τη δικαιοσύνη. Άλλους οδηγούσε στην εγκράτεια και άλλους στην αποφυγή της οκνηρίας. Είχε και μαθητές και ο πιο περίφημος ήταν ο Ιάκωβος. Μετά τον θάνατό του πολλοί ήθελαν να έχουν το σεπτό σώμα του, γι' αυτό ξέσπασε μια μεγάλη διαμάχη μεταξύ των κατοίκων των περιχώρων. Αλλά οι κάτοικοι μιας κωμοπόλεως επειδή ήλθαν σε μεγάλον αριθμόν κατάφεραν να πάρουν αυτό το θησαυρό και τον έθαψαν στην περιοχή τους. Στον τάφο του έκτισαν μια μεγάλη εκκλησία όπου του αναπέμπουν δεήσεις με μεγάλες τιμές, ακόμη και σήμερα. Όσον αφορά εμένα, συνεχίζει ο Θεοδώρητος, ελπίζω να μη στερηθώ τις ευλογίες του, διότι στην καρδιά μου έχω τη συνεχή ανάμνησή του στη θέση των λειψάνων του".
Από τα ιστορικά αυτά τεκμήρια συμπεραίνομεν ότι ο Μάρωνας ήταν ιερέας, αναχωρητής, ερημίτης, θαυματουργός και ενάρετος μοναχός. Στον τάφο του κτίστηκε ένας ναός που έφερε το όνομά του και εδώ δίπλα στο ναό οι μαθητές του έκτισαν την περίφημη "Μονή του Αγίου Μάρωνος", που θα γίνει κέντρον επάλξεως στον αγώνα για την προστασία της ορθής πίστεως, των πρώτων Οικουμενικών Συνόδων που θα είναι καθοριστικές στη διδασκαλία και στην πίστη της Εκκλησίας για τους μετέπειτα αιώνες.
Ο πέμπτος αιώνας
Θα καταλάβουμε καλύτερα το έργο του Αγίου Μάρωνα αν ρίξουμε μια ματιά στο ιστορικό του περιβάλλον και την κατάσταση της Εκκλησίας στον τέταρτο και πέμπτο αιώνα. Σ' αυτή την περίοδο η Εκκλησία βρισκόταν σε μια επικίνδυνη καμπή που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε και παρακμή. Οι λόγοι ήταν πολλοί, καθόσον μόλις είχαν σταματήσει οι διωγμοί και με το Έδικτο των Μεδιολάνων δόθηκε στην Εκκλησία η ελευθερία λατρείας, ζωής και διδασκαλίας. Ο Χριστιανισμός θα είναι η επίσημη θρησκεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας καθόσον και ο τελευταίος υπερασπιστής της ειδωλολατρείας έπεσε.
Η ελευθερία της Θρησκείας θα δημιουργήσει άλλα προβλήματα. Η χριστιανική ζωή στερείται το πραγματικό πνεύμα του Χριστού και οι ειδωλολατρικές συνήθειες κυριαρχούν. Εξάλλου, όταν η Εκκλησία θέλησε να ομολογήσει την πίστη της με θεολογικό τρόπο εμφανίστηκαν οι διαιρέσεις και οι διαμάχες. Τα βασικά ερωτήματα ήταν αν ο Ιησούς Χριστός ήταν πραγματικά Θεός και πραγματικά άνθρωπος. Άλλοι έλεγαν ότι είναι Θεός και άνθρωπος με δύο πρόσωπα, το θεϊκό και το ανθρώπινο. Η Παναγία δεν είναι Θεοτόκος αλλά Χριστοτόκος. Άλλοι έλεγαν ότι είναι Θεός με εμφάνιση ανθρώπου. Τα θεολογικά αυτά προβλήματα οδήγησαν την Εκκλησία στο χάος.
Αυτή η κατάσταση ενοχλούσε τους καλούς Χριστιανούς που πίστευαν ότι η Εκκλησία είναι ο λαός του Θεού που ζει με αγάπη και ομόνοια. Γι' αυτό για να βρουν την τελειότητα εγκατέλειπαν τον κόσμο τούτο της πλάνης και πήγαιναν στην έρημο ή στην κορυφή ενός βουνού για να βρουν την αληθινή χριστιανική ζωή, τη ζωή των πρώτων Χριστιανών της Ιερουσαλήμ. Με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος αναζητούσαν τον ορθό δρόμο που οδηγεί στην ορθή πίστη, να στραφούν στις ρίζες του Χριστιανισμού και να βρουν το πραγματικό πρόσωπο της Εκκλησίας.
Αν ρίξουμε σήμερα στο τέλος του εικοστού αιώνα, ένα βλέμμα στη ζωή της Εκκλησίας, θα δούμε ότι η κατάσταση είναι χειρότερη. Βασανίζεται από θρησκευτικές διαφορές, αλληλοκατηγορίες, σχίσματα και αιρέσεις. Οι Χριστιανοί ζουν μακράν του Θεού και χωρίς Θεό, είναι κατ' όνομα Χριστιανοί. Ο υλισμός, οι αδικίες, ο εγωκεντρισμός, η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν την εποχή μας παρά τους είκοσι αιώνες Χριστιανισμού.
Και σήμερα το πνεύμα και η διδασκαλία του Αγίου Μάρωνα καθίστανται επίκαιρα. Ο ίδιος επιθυμούσε την επιστροφή των Χριστιανών στην Εκκλησία που θέλησε ο Ιησούς Χριστός. Επιστροφή στο Ευαγγέλιο και το κήρυγμα των Αποστόλων. Είναι γι' αυτό που έζησε μακριά από τους ανθρώπους, για να μπορεί να προσεύχεται και να μελετά με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος τη Θεία Αποκάλυψη, την οποία θα παρουσιάσει με το κήρυγμα στο λαό.
Μετάνοια
Το ίδιο αυτό κήρυγμα κάνει σήμερα η Εκκλησία στο λαό της. Μετάνοια και επιστροφή στο Θεό, κάθαρση της μνήμης και αρχή μιας νέας ζωής. Συμφιλίωση με τον πλησίον και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, επιστροφή στο Ευαγγέλιο και τις ανθρώπινες αξίες. Ο άνθρωπος είναι τέκνον του Θεού και κληρονόμος της Βασιλείας του, δεν είναι μόνον ύλη που έχει ημερομηνία λήξεως, αλλά είναι και πνεύμα αιώνιο που μόνο προορισμό έχει την αιώνια βασιλεία του Θεού. Η μεταρρύθμιση που κηρύττει σήμερα η Εκκλησία είναι η εσωτερική μεταστροφή στο Θεό και η επιθυμία της σωτηρίας. Τα μέσα επιτεύξεως του σκοπού της είναι τα άγια Μυστήρια που της δώρισε ο Θεός για να οδηγεί τους ανθρώπους από το σκοτάδι στο φως, από το θάνατο στη ζωή. Με το Άγιο Ιωβηλαίο Έτος, αρχή της νέας χιλιετηρίδας οι Χριστιανοί πρέπει ν' αρχίσουν μια νέα χριστιανική ζωή βασισμένη πάνω στην αγάπη, την ειρήνη και τη δικαιοσύνη.
Είναι τώρα δεκαέξι αιώνες που ακούστηκε η φωνή του Αγίου Μάρωνα. Ένας λαός τον ακολούθησε και ζει με την παρακαταθήκη των λόγων και της διδασκαλίας του. Ο λαός αυτός αγωνίζεται τον αγώνα της πίστεως του Ευαγγελίου του Χριστού. Στη μακραίωνη ιστορία του αντιμετώπισέ διωγμούς και δοκιμασίες, έζησε για αιώνες μέσα στις σπηλιές των βουνών του Λιβάνου. Ο κόσμος στο πέρασμα των αιώνων θα είναι γεμάτος αιρέσεις, έριδες και νέες κοσμοθεωρίες, όμως ο λαός αυτός κωφεύει μπροστά σ' αυτές τις σειρήνες, διότι γι' αυτόν μόνο το μήνυμα του Αγίου Μάρωνα είναι το βίωμά του. Σήμερα, εορτή του Πατέρα τους Μάρωνα, οι Μαρωνίτες όλου του κόσμου στρέφουν τη σκέψη και την καρδιά τους στο Πατριαρχείο τους όπου κατοικεί ο φύλακας της παρακαταθήκης του Μάρωνα Πατριάρχης Νασσράλλαχ Σφέιρ, για να αντλήσουν θάρρος και δύναμη στην πορεία που τους χάραξε η Θεία Πρόνοια. Αυτή είναι επίσης η έννοια του Ιωβηλαίου έτους για τους Μαρωνίτες, διότι Μαρωνίτης σημαίνει Χριστιανός που αγωνίζεται σαν μαθητής και ζωντανός μάρτυρας του Ιησού Χριστού.
Είθε η εορτή του Αγίου Μάρωνα να είναι και για τους Μαρωνίτες της Κύπρου μια ευκαιρία πνευματικής μελέτης και ανανέωσης της πίστης τους στα ιδεώδη του Μαρωνιτισμού. Ας μη ξεχνούν ότι ο Άγιος Προστάτης τους από τον θρόνο της δόξας του τους συνοδεύει στον αγώνα της επιβίωσής
